De serpentineweg Kotor–Lovćen te voet of de Ladder als kortere weg: waar de twee routes elkaar echt raken

Boven Kotor klimmen twee routes tegen dezelfde rotswand op. De geasfalteerde oude weg naar Cetinje (de P1) slingert omhoog in zo'n 25 brede haarspeldbochten. De Ladder van Kotor, het Oostenrijkse muilezelpad uit de 19e eeuw, gaat ernaast recht omhoog in ongeveer 70 krappe haarspeldbochten. Wandelaars vragen ons steeds hetzelfde: kun je tussen de twee wisselen en het voetpad gebruiken om de bochten af te snijden? Meestal niet. En juist op de plekken waar het lijkt te kunnen, komen mensen in de problemen.

Hieronder lees je hoe de twee routes in het terrein echt samenhangen, waar het voetpad de weg raakt en op welke plek de oude kortere weg is dichtgemaakt.

De twee routes naast elkaar

De Ladder begint aan de weg Tabačina, net buiten de Rivierpoort (Noordpoort) van de oude stad. Volg de rivier de Škurda naar de oude waterkrachtcentrale, waar de rood-witte markeringen beginnen. Vanaf daar klimt het pad in die ruim 70 haarspeldbochten naar de Krstac-pas, die op ongeveer 900 m aan de P1 ligt. Reken op zo'n 7 km enkele reis naar de pas, met ongeveer 940 hoogtemeters. De meeste mensen keren eerder om, bij het uitzichtpunt 'Top of the Kotor Ladder' op ongeveer 600 m. Heen en terug is dat zo'n 9,5 km en 4,5 tot 6 uur met pauzes.

De ondergrond is grind en los gesteente, geen steile treden. Het water loopt er dus goed af, maar de stenen rollen onder je voeten weg. De weg stijgt daarentegen 8–10% in smalle bochten zonder echte berm. Over het asfalt lopen mag, maar het is ellendig. Vanaf halverwege de ochtend kruipen touringcars omhoog en je kunt nergens opzij stappen.

Waar het voetpad de weg echt raakt

Er is eigenlijk maar één duidelijke, betrouwbare aansluiting op de P1, en die ligt bovenaan. De Ladder klimt naar de Krstac-pas en komt bij restaurant Nevjesta Jadrana op de weg uit, ruim 6 km (zo'n 4 mijl) de berg op. Daar sluit je aan als je omhoog wilt lopen en langs de weg vervoer wilt nemen. Of als je verder wilt naar Njeguši en Lovćen.

Lager op de berg lopen het voetpad en de weg dicht bij elkaar, maar ze raken elkaar zelden op een bruikbare plek. De haarspeldbochten van de weg zwaaien uit boven het dal. De Ladder blijft tegen de binnenwand boven de kloof van de Škurda. Mensen zien de weg boven zich langslopen en denken dat er een verbinding is. Die is er meestal niet. Tussen de twee zit alleen struikgewas met steile afgronden. Verlaat je het gemarkeerde pad om 'even naar de weg te steken', dan baan je je een weg door de struiken op een steile helling zonder pad. Dat doen we niet met klanten, en we raden het ook af als je alleen bent.

De kortere weg die verdween: het 'gat in de muur' van het fort

Jarenlang was er een echte kortere weg van de Ladder naar de binnenkant van het fort Sint-Jan (San Giovanni). Het was letterlijk een gat in de muur, bij de ruïne van de Sint-Janskerk boven het gehucht Špiljari. Je kon erdoorheen glippen en via de trappen van het fort naar de oude stad afdalen. Of je ging andersom gratis omhoog. Dat gat is nu dichtgemaakt. Een reisverslag uit 2024 beschrijft vers, iets afwijkend gekleurd metselwerk direct naast de wit-rode markering. De wandelaar moest dwars oversteken en via de Ladder weer afdalen naar zeeniveau.

De gemeente scherpt de toegang tot het fort aan sinds een bekendmaking uit februari 2025. Daarin staan twee gecontroleerde ingangen: Parilo, achter de kerk van de Zalige Ozana, en het Škaljarska-plein. De toegang kost €15 per persoon en er zijn bemande openingstijden per seizoen. In 2026 trad de stad opnieuw op om onofficiële openingen in de muren te dichten. Ga er dus van uit dat elk informeel gat dicht is, tot je met eigen ogen iets anders ziet.

Het belangrijkste: dit heeft geen gevolgen voor de Ladder zelf. De Ladder van Kotor is gratis en open, los van de toegang tot het fort. Het pad loopt van net buiten de oude stad langs Špiljari en de oude kerk, en verder richting Njeguši. Je kunt het alleen niet meer gebruiken om gratis het fort in te glippen. Een eerlijke waarschuwing voor het stuk voorbij de Sint-Janskerk: zo'n 15 minuten verderop zit een plek met veel actieve bijen. Loop door en blijf er niet hangen als je gevoelig bent.

Fort of Ladder? Kies op basis van wat je echt wilt

Wil je het klassieke uitzicht vanaf het fort over de baai en de rode daken? Betaal dan de €15 en beklim de muren: ongeveer 1.350 stenen treden naar de top op zo'n 280 m, open van 7 tot 20 uur. Wil je een echte bergwandeling en hoef je het fort niet in? Neem dan gratis de Ladder en klim gewoon door, voorbij de muren van de oude stad. Dit zijn twee verschillende uitjes die toevallig dezelfde helling delen, geen twee versies van hetzelfde.

Verder naar Lovćen

Sta je eenmaal op de P1 bij Krstac, dan is Nationaal Park Lovćen het volgende doel. Voor de parktoegang in 2026 worden bedragen tussen €3 en €5 per persoon genoemd. Een kaartje voor het Njegoš-mausoleum kost €8 voor volwassenen en €4 voor kinderen van 7–18. Kinderen onder de 7 zijn gratis, parkeren kost €2. Vanaf de parkeerplaats bij Jezerski Vrh leidt een stenen trap van 461 treden naar het mausoleum op 1.657 m. Die is steil en er is geen alternatief zonder treden. De openingstijden van het mausoleum wisselen per seizoen: grofweg 9–17 uur van april tot november en 9–16 uur in de winter. Sommige bronnen noemen langere openingstijden in de zomer.

Een bespaartip die je makkelijk over het hoofd ziet: ga je ook naar Cetinje, dan dekt de gecombineerde museumpas van €20 daar het museum van koning Nikola. Vaak zit de toegang tot het mausoleum van €8 er ook bij.

Kort samengevat: het voetpad en de weg zijn buren die elkaar pas bovenaan, bij Krstac, echt de hand schudden. Loop de Ladder voor de klim, betaal voor het fort als je het uitzicht vanaf de muren wilt, en vertrouw geen enkele kortere weg zonder markering.